London Elektricity
"Ik denk liever over mijn muziek als suburbaan"

Rotterdam, 13 december 2003.
Alex de Jong en Marc Schuilenburg

Eén van de opvallendste labels op het gebied van drum & bass is het Engelse Hospital label. Artiesten als London Elektricity, High Contrast, Cyantific, Phuturistix en Nu:Tone maken er deel van uit. Naast de gebruikelijke merchandise als t-shirts, stickers, koffiemokken en compilatiealbums ('Outpatients' en 'Plastic Surgery') vormt de nachtclub Hospitality in Oost-Londen het podium voor hun muzikanten. De zakelijke leiding van Hospital is in handen van Chris Goss. De artistieke kant wordt verzorgd door Tony Coleman. Aan het begin van de jaren negentig breken Goss en Coleman in jazzdance kringen door met projecten als Future Homosapiens, Dwarf Electro en Orkestra Galactica. Na het horen van Goldie's album 'Timeless' (1995) tijdens een reis door Australië, maken ze de muzikale overstap naar drum & bass. In hun nummers valt de unieke combinatie van drumpartijen en vocalen op. Na het album 'Pull the Plug' (1999) gaat Coleman alleen verder als London Elektricity. Dit leidt in 2003 tot 'Billion Dollar Gravy' waarop artiesten als Landslide, Robert Owens, Lianne Carrol en de Jungle Drummer meewerken. Op 'Billion Dollar Gravy' neemt de stad een belangrijke plaats in. Het duidelijkst komt dit naar voren in het nummer 'Syncopated City'. In dit nummer wordt zowel in de tekst - " This is my fascinating rhythm (…) I love a sense of dislocation" - als door de gebroken beats verwezen naar de hyperritmes en ordeningen van de 21 e-eeuwse stad.

Emoties en live-optredens
Als Coleman muziek maakt, arrangeert hij alle stukken voor de zangers, de strijkers en de andere muzikanten. De drumpatronen van verschillende drummers worden opgenomen om in een later stadium in een nummer te worden gemixt. De samenwerking met de zangers Robert Owens en Lianne Carrol gaat ver terug. "Ergens in 1996 ontmoette ik Lianne Carrol door een drummer die in haar Jazz Quartet speelde. Hij vertelde me dat ik haar absoluut moest zien. Ik bezocht een optreden en was zo onder de indruk dat ik onmiddellijk met haar wilde samenwerken. Dat was in de tijd dat ik begon met het maken van drum & bass." Op het eerste gehoor lijkt de samenwerking tussen London Elektricity en zangers als Owens en Carrol een merkwaardige, maar Coleman ziet de voordelen van deze kruisbestuiving wel in. "Mijn drum & bass is altijd erg muzikaal geweest. Ik sta er bovendien om bekend nummers te schrijven waarin veel zanglijnen zitten. Tijdens onze samenwerking was Carrol een bron van inspiratie. Met Robert Owens werkte dit eender. Hij heeft een stem waar je van houdt of die je haat. Ik heb er altijd van gehouden. Die stem beweegt iets in mij. Dat geldt ook voor Lianne. Haar stem gaat rechtstreeks naar mijn hart en maakt allerlei emoties los."

Door de samenwerking met verschillende muzikanten was de overstap van DJ'en naar live optreden voor London Elektricity niet meer dan een logische. "Ik had het steeds voor me uit geschoven. Gezien wat ik deed voordat ik drum & bass muziek maakte, moest het er een keer van komen. Toen ik het album 'Billion Dollar Gravy' gereed had, heb ik alle muzikanten bijeen geroepen en zijn we begonnen met repeteren." Voor Coleman begint het experiment op het moment dat zijn muziek wordt vertaald naar het podium. De loops en samples worden versneden tot de gehele band er een instrument in vindt. "De wijze waarop wij dat doen is totaal verschillend van dat van anderen. Veel van de muzikale elementen op het album 'Billion Dollar Gravy' zijn samples. Wij moesten een manier vinden om meer vrijheid te krijgen. Alleen dan zouden we niet beperkt blijven tot een klik met de muis van een computer of een andere temporiserende machine. Uiteindelijk hebben we de samples en loops opgeknipt in kleine stukjes. Deze stukjes zijn over het toetsenbord van het keyboard gelegd. Landslide en ik spelen van deze reeksen allerlei patronen, snel of langzaam, zodat ze op tijd vallen met de ritmes van de Jungle Drummer."

De hyperritmes van de Jungle Drummer
De Jungle Drummer is volgens Coleman de enige drummer die het hyperritme van drum & bass kan bij houden. In drum & bass kringen gaat het verhaal dat de Jungle Drummer pas na tien uur spelen is opgewarmd. In de winkel van Nicky Blackmarket in Londen zag Coleman de Jungle Drummer voor het eerst zijn strakke, gebroken ritmes spelen. Hij neemt nu een centrale plaats in tijdens de live optredens door het temporiseren en combineren van de hyperritmes. "Onze belangrijkste inspanning ligt in het samen laten gaan van de drumpatronen met de zanglijnen. We beschikken over een goede bassist, maar op het gebied van 'dingen verder brengen' ligt het vernieuwende in de wijze waarop de drumpatronen en de zanglijnen samenkomen en de samples daarop worden ingezet. We volgen de Jungle Drummer waardoor we in zekere zin volkomen vrij zijn. Wij kunnen versnellen, vertragen en live 'rewinds' doen. De Jungle Drummer geeft het tempo aan. Het is een fantastisch gevoel om op deze stuwende golven te spelen. Op het podium lijken we wel een kleine familie of, beter gezegd, een sociaal organisme. Ik vindt dit technische experiment erg goed gelukt. We comprimeren tijd met onze vingers. Maar eigenlijk is het een manier om live met samples te spelen." Dit betekent dat voor London Elektricity de technologie van de opnamestudio maatgevend is voor hun live optredens. Op het podium worden de onmogelijke gebeurtenissen van de computer ingezet om de menselijke vaardigheden verder op te rekken. Het beste voorbeeld is de Jungle Drummer die een snelheid van 160 gebroken BPM weet te halen tijdens een optreden van de band. Toch vindt Coleman het lastig over muziek te praten in termen als 'de muziek verder brengen'. "Alles is afhankelijk van het nummer waar je aan werkt. Er is geen groot overkoepelend concept. Ik wil de dingen steeds beter doen. Als ik aan mijn nummers werk, besteed ik evenveel tijd aan de teksten als aan de muziek. Hoewel, nu ik erover nadenk, gaat er waarschijnlijk meer tijd in de teksten zitten. Ik heb toch al de neiging teveel ideeën in nummers te stoppen. Het gevolg is dat een nummer te druk wordt. Op de dansvloer werkt dat niet. Het meest lastige is die ideeën er vervolgens weer uit te halen. Ik ben dan ook meer bezig met reduceren dan met produceren."

Het politieke van drum & bass
Op de hoes van 'Billion Dollar Gravy' staat Coleman in het midden van een demonstratie tegen de oorlog in Irak afgebeeld. De demonstranten dragen borden met daarop de titel van het album. Tot dusver verklaarde Coleman de titel als een combinatie van Alice Cooper's rockalbum 'Billion Dollar Babies' met de uitdrukking 'it's all gravy'. De wending die de wereldpolitiek nam in de tijd dat hij dit album maakte, zorgde voor een bewuste lading. "Ik ben altijd tegen de oorlog in Irak geweest. Mijn hele album gaat daar over. De titel betekent niet voor niets een jus van miljarden dollars. Het gaat over de oorlog en de redenen om die te voeren. Daarom heb ik het album die titel gegeven: miljarden kostende olie, miljarden kostende jus." Drum & bass kan voor Coleman op verschillende gebieden een politieke betekenis hebben. Doordat in elektronische muziek niet de songteksten, maar het ritme, de ruimte en het timbre centraal staan, moet het politieke anders worden geduid. Coleman wijst op het nummer 'Let's Roll' van Jonny L's album '27 Hours A Day'. Op dit nummer wordt de toespraak van de Amerikaanse president George W. Bush begeleid door massieve baslijnen en ratelende drums. Als een ware drum & bass MC spreekt Bush ons toe: "He is the one that thought he was gonna be the 20th bomber. And he thought he could hide. But he forgot the greatest nation on the face of the earth is after him. One person at a time. Let's roll!" Volgens Coleman neemt Jonny L in dit nummer stelling. "Natuurlijk is dit politiek. Jonny L zegt dat alleen niet omdat hij geen Amerikanen boos wil maken en geen optredens in de Verenigde Staten wil verliezen. Ik probeer daarmee niet te zeggen dat alle drum & bass politiek is. Wat ik wil zeggen, is dat mijn drum & bass politiek was op het moment dat ik ze maakte. Op een geheel andere wijze is drum & bass de meest democratische vorm van dansmuziek. Ze is opgebouwd uit gebroken ritmes. Haar structuur is erg flexibel en is daarmee zeer democratisch. Daarmee bedoel ik dat ze alles - elke invloed, elke muziek - in zich kan opnemen. Het maakt niet uit of dat reggae, klassieke of rockmuziek is. In dat opzicht vindt ik bij voorbeeld gabber fascistisch omdat ze je onlosmakelijk aan haar beat verbindt: bam, bam, bam. Als je goed luistert naar nationalistische muziek, heeft deze muziek ook de neiging zeer rigide te zijn. Marsmuziek is hier een fraai voorbeeld van."

De donkere kant
Elektronische muziek kan in navolging van de Franse filosoof Gilles Deleuze het beste worden beschreven in termen van intensiteiten. Voor Deleuze zijn intensiteiten pure verschillen. Ze kunnen niet in zichzelf worden gevonden. Eerder kunnen ze, zoals Deleuze in ' Difference and Repetition' zegt, alleen worden gevoeld, beleefd of waar worden genomen in de kwaliteit waartoe ze aanleiding geven. Dat is de taak van muziek: het creëren van intensiteiten, van een lichaam, een universum. Het voorbeeld van de 'dark-side', waar in het nummer 'Valley Of the Shadow' van Origin Unknown naar wordt verwezen, illustreert dat. In tegenstelling tot wat Simon Reynolds in zijn boek 'Energy Flash' beweert, heeft de 'dark-side' niets te doen met de negatieve effecten van het gebruik van drugs, zoals het dinsdagochtendgevoel van XTC. Is de geluidsgolf niet de meest doordringende intensiteit? Intensiteit heeft te maken met een veelheid die verwijst naar allerlei heterogene kwaliteiten die langs vele lijnen kunnen worden geactualiseerd. Coleman vindt het moeilijk om op deze wijze over zijn muziek te praten. Hij is het eens met Goldie die beweert dat de 'dark-side' niet over het aanbidden van de duivel gaat. "Ik denk niet over het proces van muziek maken na. Ik voel het. Mijn muziek is een technisch proces. Het is een simpel proces waarin geen plaats is voor denken. Op het moment dat ik er teveel over nadenk, ontbreekt de ziel. Hoewel ik geen depressieve muziek maak, hebben mijn nummers wel een donkere kant. Een donkere kant kan erg mooi zijn. Het is een emotie waar ik van houd; een mooie melancholie. Voor mij is ze een soort droevigheid. Ik ben gecharmeerd van het verschil tussen droevigheid en vreugde. Goede zangers en songwriters zijn in staat deze emoties uit te drukken. Een 'goede zanger zijn' betekent voor mij veel verdriet en vreugde in je stem kunnen uitdragen. Lianne Carrol en Robert Owens beschikken over die kwaliteit. Robert heeft zoveel pijn in zijn stem. Op het moment dat deze emoties door hem worden uitgedrukt, heeft dat voor mij bijna een therapeutische waarde. De spanning in hun stemmen houdt mij op de been."

Urbane muziek
De stad neemt in drum & bass een bijzondere plaats in. Muzikanten als Ed Rush, Digital en London Elektricity presenteren in hun muziek concepten waardoor de stad op een andere wijze kan worden geduid. Daarmee zijn ze in staat nieuwe verbanden met onze omgeving te leggen. Zij creëren verbanden en maken deze overtuigend. Op het moment dat het daarbij gaat om 'muziek zonder woorden', wordt - om Kodwo Eshun in zijn boek 'More Briljant Than The Sun' aan te halen - opeens alles belangrijk: het label, de hoezen, de songtitels, etc. Ed Rush is een goed voorbeeld van een drum & bass artiest die de urbane invloed op zijn werk erkent. Dit leidt niet alleen tot titels als 'Guncheck' en 'Gangsta Hardstep', maar gaat verder. Volgens Ed Rush heeft zijn muziek een urbane setting nodig: "Ik leef in de stad, slaap in de stad, eet in de stad, enzovoort. Muziek is wat ik doe met al de dingen die ik in mijn onmiddellijke omgeving hoor en zie. In dat opzicht denk ik dat de rol die de stad in drum & bass speelt hetzelfde is als in rapmuziek. Net als gangsta-rap, is drum & bass een urbane vorm van muziek." Op 'Billion Dollar Gravy' verwijst Coleman verschillende keren naar de stad. Hij doet dit het duidelijkst in het nummer 'Syncopated City'. "Ik had geen stad in gedachten toen ik dat nummer schreef. Het was de originele titel van het album ' Fascinating Rhythm' van een van mijn favoriete artiesten, George Gershwin. De titel werd door de platenmaatschappij veranderd omdat ze vond dat hij te moeilijk was en het album daardoor niet het grote publiek zou bereiken. Ik besloot de originele titel opnieuw te gebruiken. In veel opzichten is Londen voor mij de meest gesyncopeerde stad. Niet alleen omdat alle goede breakbeat en drum & bass er vandaan komt, maar met name doordat de mensen uit de drum & bass scene zo verschillend van elkaar zijn: sociaal, artistiek, smaken, kleren, stijlen, alles. Ik praat ook liever over individuen, dan over een scene." Op het moment dat muzikanten als Ed Rush hun muziek de betekenis urbaan geven, duidt dat erop dat stedelijkheid zich over veel gebieden uitstrekt: kleding, muziek, schoenen, auto's. De stad neemt alles in zich op. Ze is een levensstijl geworden. "Urban is een woord dat rond zoemt. Ze wordt gebruikt voor veel dingen. De ironie van dat alles is dat het hele begrip van wat urbaan eigenlijk is, open is komen te liggen. De mensen die daadwerkelijk in een urbane omgeving wonen, kunnen zich überhaupt niet meer veroorloven urbaan te zijn. De ironie wil dat zij eigenlijk urbaan moeten zijn. Volgens mij is het hele begrip aan het verschuiven. Ik denk liever over mijn muziek als suburbaan. Op vele gebieden zoals mode is het suburbane het volledig tegenovergestelde. Het is het minst cool, het staat voor een middenklasse, het duidt op gewone mensen. In suburbia wordt niet over stijl nagedacht. Suburbia is gewoon 'gewoon'. Misschien is mijn muziek dan ook wel suburbaan."